papar

Elstu íslensku heimildina um landnám á Íslandi er að finna í Íslendingabók Ara Fróða Þorgilssonar 1122-1133 e.Kr. Þar segir: „Þá voru hér menn kristnir, þeir er Norðmenn kalla papa, en þeir fóru síðar á braut, af því þeir vildu eigi vera hér við heiðna menn, og létu eftir sig bækur írskar og bjöllur og bagla; af því mátti skilja að þeir voru írskir."

Hrafna-flóki

Flóki Vilgerðarson var fyrsti norræni maðurinn sem hugðist setjast hér að um 870 e.Kr. Á siglingunni til Íslands notaði hann þrjá hrafna sem leiðsögutæki til að vísa sér veginn. Af því hlaut hann viðurnefnið Hrafna-Flóki, en hann nefndi landið fyrstur manna Ísland.

Ingólfur og Hallveig

Ingólfur Arnarson er fyrsti frjálsi norræni maðurinn til að dvelja hér til æviloka, en hann kom hingað ásamt konu sinni Hallveigu Fróðadóttur árið 874. Þegar hann sá landið rísa úr sæ ákvað hann að láta guðina vísa sér veginn og kastaði öndvegissúlum sínum fyrir borð. Þær rak á land í Reykjavík og því reisti hann sér bú þar um 877 e.Kr.

Skalla-Grímur og Egill

Einn þekktasti járnsmiður Íslendinga á landnámsöld var hagleiksmaðurinn Skalla-Grímur Kveldúlfsson. Hann reisti sér smiðju niður við sjó og stundaði rauðablástur þar af miklum móð. Af mýrarrauða var nóg að fá en hann þurfti að kafa niður á sjávarbotn til að finna hentugan stein til að berja járnið. Stein pennan þurfti marga menn til að hífa og má af því sjá að Skalla-Grímur hefur verið heljarmenni mikið.

Skalla-Grímur og Egill

Allt frá landnámi og fram á 15. öld unnu Íslendingar járn úr mýrarrauða með svonefndum rauðablæstri. Vinnsluaðferð þessi barst hingað til lands með landnámsmönnum en hafði þekkst á Norðurlöndum allt frá upphafi járnaldar. Þegar járn er framleitt með rauðablæstri er mýrarrauðinn bræddur við viðarkolaeld í hlöðnum ofnum. Í hitanum renna aðskotaefni úr járninu en það safnast fyrir í kökk, svonefnt blástursjárn. Þetta óhreina járn er síðan hitað og hamrað til að hreinsa það enn frekar.

AÐFERÐIN:

  1. Rauðinn var tekinn og mulinn í smátt.

  2. Viður var brenndur í ofni þar til hann var orðinn að glóandi viðarkolum.

  3. Viðarkolunum var þrýst niður og muldum rauða stráð yfir glóðina.

  4. Þegar rauðinn var orðinn glóandi var blásið lofti að kolunum inn um gat neðst á ofninum.

  5. Um leið og kolin brunnu sigu þau niður en mest fyrir miðju þar sem hitinn var mestur.

  6. Rauðaglóðinni var því næst skarað að miðju og blásið áfram um gatið neðst á ofninum par til rauðaglóðin rann saman í kökk í miðjunni.

  7. Að lokum var járnið tekið úr ofninum og hamrað til.

Skalla-Grímur og Egill

Annar tveggja sona Skalla-Gríms hét Egill. Hann var víkingur mikill og vígamaður en jafnframt höfuðskáld sögualdar. Á ferðum sínum og við hirð Aðalsteins Englandskonungs áskotnaðist Agli mikið silfur. Fjársjóðnum hafði Egill ætlað sér að fleygja fram af Lögbergi þar sem fjölmennast væri í þeirri von að æsa þingfararmenn til bardaga, en hann var talinn af þeirri hugmynd. Þess í stað fól Egill silfur sitt í jörðu og telja menn að það megi finna í hlíðum Mosfells.

Keltar á Íslandi

Í dag er almennt talið að ríflega helmingur kvenna á landnámsöld hafi verið af keltneskum uppruna. Ein þeirra var Melkorka Mýrkjartansdóttir, konungsdóttir á Írlandi, en hún var keypt hingað af Höskuldi Dala-Kollssyni honum til skemmtunar. Þau eignuðust saman soninn Ólaf pá er síðar giftist Þorgerði dóttur Egils Skalla-Grímssonar og komst til mikilla metorða.

Konur

NORRÆNIR LANDNEMAR

KELTNESKIR LANDNEMAR

karlmenn

NORRÆNIR LANDNEMAR

KELTNESKIR LANDNEMAR

Vínland

Leifur heppni, sonur Eiríks rauða sem fann Grænland, var fyrsti norræni maðurinn til að stýra leiðangri til Norður-Ameríku og kanna landið í lok 10 aldar. Með honum í för var suðurmaðurinn Tyrkir sem varð viðskila við hópinn en birtist um síðir, í sjöunda himni og færandi heim vínber. Af vínberjafundi þessum hlaut landið síðar nafnið Vínland hið góða.

Freydís Eiríksdóttir

Í leiðangri Þorfinns Karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur til Vínlands um aldamót 10. og 11. aldar snerist Freydís Eiríksdóttir, systir Leifs heppna, ein gegn stríðandi skrælingjum eftir að flótti kom á lið norrænna manna. Þeir króuðu hana af við lík Þorbrands Snorrasonar en hún tók upp sverð hans, fletti sig klæðum og bar sverðið að nöktu brjósti sínu. Með djörfum tilburðum sínum stökkti Freydís innfæddum á flótta.

Alþingi

Stjórnskipan Íslendinga var afar ólík því sem gerðist á meginlandinu, enda komu flestir hingað vegna ofríkis yfirvalda. Á Íslandi varð til stjórnskipan með enga miðstjórn og ekkert framkvæmdavald. Eini launaði starfsmaður Alþingis var lögsögumaður, en hlutverk hans var að leggja á minnið og þylja upp gildandi lög í landinu og stjórna fundum þingsins. Með komu kristni hófst ritöld á Íslandi og lögin voru færð í letur. Ætla má að með tilkomu Grágásar, fyrstu lögbókarinnar, hafi lögsögumenn þess tíma þurft aðstoð lærðra manna við skrásetningu og lestur.

Þorbjörg Lítilvölva

Í Eiríks sögu rauða segir frá því er Þorbjörg lítilvölva var kvödd til og beðin að spá fyrir um komandi tíð á Grænlandi um 1000. Völvur voru spákonur norrænna manna og sáu fyrir óorðna atburði. Þær nutu mikillar virðingar fyrir vísdóm sinn og voru eftirsóttar til heimboða. Til að framkvæma spádóminn slógu konur hring um völvuna og styrktu hana með söng.

Þorgeir Ljósvetningagoði

Við kristnitökuna árið 1000 sömdu kristnir höfðingjar við Þorgeir Ljósvetningagoða, leiðtoga heiðinna manna, að skera úr um trúardeiluna. Hann gekk til búðar, dró feld yfir höfuð sitt og lá þannig í heilan sólarhring. Daginn eftir kvað hann upp þann úrskurð að allir menn skyldu kristni taka en heimilt var að halda heiðinn sið á laun.

gUÐMUNDUR gOÐI

Er leið á þjóðveldisöld færðust völd og auður á hendur æ færri mönnum. Þessar samfélagsbreytingar má rekja til kristnitökunnar og lögtöku tiundar, en kirkjugoðarnir voru afkvæmi þeirrar lagasetningar. Guðmundur góði Arason stóð í vegi fyrir auðsöfnun og auknum völdum kirkjugoðanna. Hann vildi heldur deila veraldlegum auði með meðbræðrum sínum og þeim sem minna máttu sín. Hann varð þjóðardýrlingur í lifanda lífi og ferðaðist um landið umkringdur velunnurum og förulýð.

Snorri Sturluson

Snorri Sturluson var mikill rithöfundur, fjármála- og stjórnmálamaður. Hann lét eftir sig fjölda rita og ber þar hæst Heimskringlu og Snorra-Eddu. Einnig hefur Egils saga Skalla-Grímssonar verið eignuð Snorra og er það ekki ólíklegt með hliðsjón af því að Snorri hóf feril sinn sem stórhöfðingi í landi Skalla-Gríms á Borg á Mýrum. Um 1230 dvaldi bróðursonur Snorra, Sturla Sighvatsson, hjá frænda sínum í Reykholti og fylgdist grannt með ritstörfum hans. Fimm árum síðar rak þessi sami frændi Snorra úr landi og hafði af honum ríki hans.

Svartidauði

Árið 1402 kom skip Einars Herjólfssonar til Íslands frá Englandi og því fylgdi „svo mikil bráðasótt að menn lágu dauðir innan þriggja nátta". Gekk plágan um Suðurland þetta haust og lagði heilu býlin í eyði. Á næstu tveimur árum barst hún um land allt og er talið að hún hafi dregið meira en þriðjung landsmanna til dauða. Það er kaldhæðnislegt að þótt skip Einars Herjólfssonar hafi borið sóttina til landsins þá lifði hann af sjúkdóminn.

Örlygsstaðabardagi

Ein mannskæðasta orrusta Sturlungaaldar er Örlygsstaðabardagi 21. ágúst 1238. Þar voru Sighvatur Sturluson og fjórir synir hans lagðir að velli af Gissuri Þorvaldssyni og Kolbeini unga í baráttu um áhrif og yfirráð í landinu. Þar með lauk veldi þeirra Sturlunga þar til Þórður kakali, sonur Sighvats, endurheimti völd ættarinnar í kjölfar Flóabardaga.

Systir Katrín

Árið 1343 var systir Katrín, nunna á Kirkjubæjarklaustri, fundin sek um að hafa selt sig djöflinum og brennd á báli af Jóni Sigurðssyni, nýskipuðum Skálholtsbiskupi. Jón þessi þótti frekar harður í horn að taka og var fyrir vikið heldur illa liðinn af landsmönnum. Sem dæmi um herferð Jóns gegn siðspillingu fór hann til Þykkvabæjarklausturs eftir brennuna og hneppti munkana þar í járn og setti í gapastokk fyrir að hafa flæmt ábótann úr klaustrinu árið áður.

Siðaskipti

Síðasti kaþólski biskupinn á Íslandi, Jón Arason, var hálshögginn 7. nóvember 1550 ásamt sonum sínum Ara lögmanni og séra Birni. Jón Arason var ekki einungis trúarleiðtogi heldur einnig afar snjall fjármálamaður. Á biskupsferlinum jók hann eignir sínar og biskupsstólsins gífurlega með málaferlum og jarðakaupum. Hann var atkvæðamikið skáld og setti á fót fyrstu prentsmiðju landsins um eða eftir 1530.

TAKK FYRIR KOMUNA!

Myndatöku í víkingabúningi, kaffi, o.fl.
í boði hjá okkur!